Afgelopen dinsdag protesteerden 120 schrijvers, journalisten en vertalers bij het hoofdkantoor van Meta tegen het gebruik van hun werk door AI-bedrijven. De actie is georganiseerd door Stichting Lira, de Auteursbond en de NVJ. Er waren mooie protestborden met pakkende teksten:
Ik citeer Chris Aalberts:
“Demonstraties zijn er voor fotografen en dus loopt een
vrouw met een gele helm druk rond om ons te manen borden omhoog te houden met
teksten als ‘Ons werk, afblijven!’ en ‘Hey Meta! Schrijvers, journalisten en
vertalers komen verhaal halen.’ De meute scandeert ‘Tengels af van onze
teksten!’ Ook Thomas Bruning van de NVJ heeft een gele helm opgezet en spreekt
de demonstranten toe. Er komt een dagvaarding aan en daar komen dus zeker 2.000
namen onder te staan.”
Meta als Kop van Jut voor AI-bedrijven die zonder
toestemming werk van freelancers gebruiken om taalmodellen te trainen. Terwijl Meta beschikt over een onuitputtelijke databron: haar eigen servers waar mensen
iedere dag weer nieuwe content op plaatsen. Meta sluit bovendien overeenkomsten af met uitgevers en heeft dus ook toegang tot actuele, professionele nieuwsdata.
Het doet me denken aan een andere rechtszaak tegen Meta. Met de campagne #eerlijkdelensocialmedia startte Stichting Pictoright in 2023 een procedure om Meta te laten betalen
voor het hergebruik van professioneel gemaakte beelden. Twistpunt is het aantal beelden en dan met name hoeveel makers Pictoright vertegenwoordigt. De stand drie jaar later: er loopt een peperduur deskundigenonderzoek en er zijn tonnen aan collectieve rechten verdampt.
Pictoright sorteert alvast voor op een overeenkomst met Meta: als je je aansluit moet je de hergebruikrechten van ál je online werk overdragen. Pictoright is monopolist, dus veel keus is er niet als je betaald wil worden voor digitaal hergebruik. Maar op dit moment krijg je er dus nog niks voor uitgekeerd. Ergo, anno 2026, is de uitkeringsgrondslag nog steeds gebaseerd op werk dat verschenen is bij de traditionele media. En de aantallen moet je handmatig opgeven. Een gotspe als je weet dat partijen zoals ANP al meer dan 10 jaar digitaal hergebruik minutieus kunnen monitoren.
Ook ik vind dat makers betaald moeten worden en dat je hun werk niet zonder toestemming mag gebruiken voor geldelijk gewin. Ook ik had (2010) en heb (2026) er last van. Ook ik maak me zorgen over de democratie die onder druk staat omdat private partijen bepalen wat wij te zien krijgen. Maar juridisch wapengekletter gaat niets oplossen. Allereerst is er nog geen wetgeving die voorziet in betaling van auteurs voor het voeden van AI: datamining van openbare bronnen is toegestaan. Daarnaast kosten rechtszaken klauwen met geld, duren een eeuwigheid en de uitkomst geldt alleen voor betrokken partijen. De enigen die er beter van worden zijn de juristen.
Met wijzen naar big tech schieten we niks op. We zetten zelf onze data op hun servers, gebruiken hun AI-tools en consumeren de AI-slop die ze uitspuwen. En door te wijzen naar Amerika, leiden we de aandacht af van de monopolisering van het web door nationale partijen. Uit mijn blog over mediamacht:
"ANP claimt het auteursrecht van freelancers. DPG Media laat Copytrack duizend blafbrieven per week versturen. DPG en Mediahuis dagen partijen die gebruik maken van hun openbare feeds voor de rechter. De Persgroep heeft jarenlang incassobureau Cozzmoss achter websites aangestuurd, totdat MergenMetz er een eind aan maakte. De jarenlange strijd kostte de website duizenden euro's aan advocaatkosten."
Een oplossing zullen we moeten zoeken in het beschermen van onze data. Zelf beslissen wie er toegang tot heeft en wat die ermee mag doen. Decentralisatie van de media: het fediverse. Dus niet je content gratis delen op het vernieuwde Hyves dat draait op de servers van mediagigant Mediahuis...
Foto: Ramon van Flymen (onbeschermd gepubliceerd op de actiewebsite en bij NVJ).