Kneschke tegen LAION: het hoger beroep


Bijzonder weer, hoe weinig aandacht er in de Nederlandse pers is over de rechtszaak van fotograaf Robert Kneschke: de fotograaf die het opneemt tegen big tech dat zonder zijn toestemming zijn foto's gebruikt om AI te trainen. Ik vind dat meer een taak van beroepsvereniging of beheerorganisaties zoals Pictoright, maar goed da's mijn mening.

Ik behandel de spraakmakende zaak in mijn boek Fotorecht en sluit af met dat Kneschke hoger beroep overweegt. Er blijkt echter 10 december 2025 al uitspraak te zijn gedaan...
De verwachting is dat er prejudiciële vragen gesteld gaan worden aan het Hof van Justitie Europese Unie.

Cruciale vraag in het debat over trainingssets is of je webscrapers de toegang tot openbare data mag ontzeggen. In de zaak van Kneschke, die ging over foto's mét groot watermerk van Shutterstock die iedereen kan downloaden, oordeelden de rechters dus twee maal van niet.


Ik schreef twee keer over de zaak:
  • Mei 2023: de aanloop naar de rechtszaak. Kneschke ontdekte dat zijn foto's, die hij aanbood via Shutterstock, gebruikt zijn in trainingssets. Hij vroeg tweemaal tevergeefs om de (URL's naar) zijn foto's te verwijderen.
  • September 2024: de uitspraak. Kneschke verloor. De foto's staan op een openbare website (die van Shutterstock) en iedereen mag die foto's bekijken. De gedaagde partij LAION reproduceert de foto's niet en toont ze niet aan menselijk publiek. LAION heeft geen winstoogmerk en omzeilt geen beschermingsmaatregelen: het is toegestane datamining. Dat de trainingsdata gebruikt worden door commerciële partijen om er afbeeldingen mee te creëren kan LAION niet verweten worden.
In hoger beroep is de uitspraak bevestigd.

Naar mijn mening had Kneschke zijn pijlen beter kunnen richten op Shutterstock. Het is een kwestie van een paar regeltjes code om te voorkomen dat foto's via hotlinks opgenomen kunnen worden in trainingsets. Bovendien sluit Shutterstock deals met big tech: ook commerciële webscrapers hebben dus toegang tot de foto's van Kneschke en dan ook nog eens zonder dat er een logo van Shutterstock op staat...


Als je werk op andermans servers staat, ben je geen baas meer over je eigen werk.
Het intellectueel eigendom van een foto is recht. Het bezit van het fotobestand is macht.

Gelukkig is mijn boek Fotorecht niet gelijk achterhaald doordat ik de uitspraak van het hoger beroep heb gemist. Piepkleine wijziging: Kneschke overweegt hoger beroep wordt in hoger beroep verloor Kneschke wederom.


Het boek verschijnt 14 juni maar je kunt al bestellen want ze zijn hier binnen gekomen.
Na 14 juni geldt de vaste boekenprijs: € 5,- hoger dan de pre-order prijs.