Het verdienmodel wordt aangewakkerd door de wetgever. Die verzuimt de wet te herzien, waardoor eenduidige regels voor online hergebruik ontbreken. De wetgever is beïnvloed door de rechtenlobby: uitgevers kregen meer rechten ten koste van fotografen en inningsorganisaties kregen meer rechten ten koste van fotogebruikers.
Het boek is up-to-date tot maart van dit jaar. De Wet versterking auteurscontractenrecht is er nog in verwerkt. Het enige dat ik aan hoefde te passen was dat de persoonlijkheidsrechten automatisch overgaan op de erfgenamen: voorheen was daar een wilsbeschikking voor nodig. Daarom schrok ik nogal toen ik op de website van NVJ het volgende las:
Sinds 1 januari 2026 heeft er een wijziging plaatsvonden in het auteurscontractenrecht: het aktevereiste is vervangen door het schriftelijkheidsvereiste (advocaat Jeanine Minkema).
Sinds 1 januari 2026 heeft er een wijziging plaatsvonden in het auteurscontractenrecht: het aktevereiste is vervangen door het schriftelijkheidsvereiste (advocaat Jeanine Minkema).
WTF HOE HEB IK DAT KUNNEN MISSEN...
Ik checkte daarom opnieuw de wijzigingen in de Auteurswet op 1 januari 2026.
Artikel 2.3
De wijziging versterkt de positie van opdrachtgevers. Zij mogen nu contractueel vastleggen dat ze automatisch een exclusieve licentie verwerven. Voorheen was voor elke foto een akte vereist, nu is dus wettelijk vastgelegd dat dat niet hoeft. In praktijk werkt het al jaren zo:
- DPG Media verlangt een onbeperkte gebruikslicentie met 7 dagen exclusiviteit volgens deze uitspraak: dat dit slechts gedurende 7 dagen exclusief is. De fotograaf mag de foto gedurende die 7 dagen niet aan een ander aanbieden. Daarna vervalt in wezen het auteursrecht, dat is immers geen uitsluitend recht meer als een tweede partij een onbeperkte licentie heeft.
- ANP verlangt een exclusieve verkooplicentie: de fotograaf mag de foto niet via een andere beeldbank aanbieden. Let op: een exclusieve verkooplicentie betekent niet dat er nog exclusieve publicatierechten op een foto rusten. Als een foto in de pers is verschenen mag die met bronvermelding voor redactionele doeleinden overgenomen worden.
Het grote verschil tussen verlenen van een licentie en overdracht van het auteursrecht is dat een licentie ingetrokken kan worden en overdracht definitief is. Een fotograaf kan zolang hij zijn auteursrecht niet overdraagt overstappen naar een andere beeldbank of agentschap.
Artikel 12.1.6 en 7
De wetgever voegde verschijnen op internet aan openbaar maken toe (12.1.7), maar laat in het midden hoe het zit met werken die reeds op het openbare internet staan. Het is een toevoeging met grote gevolgen en het lijkt wel alsof de wetgever dat probeert te verdoezelen door 12.1.6 ongewijzigd te laten maar er wel in te strepen.
Artikel 25.2
Bij deze zaak had de rechter onder de nieuwe wetgeving schadevergoeding moeten toewijzen aan de erfgename voor ontbreken naamsvermelding. Terwijl je niet uit kunt sluiten dat de fotograaf bij leven de foto's aan het museum schonk.
Artikel 25g
Voorheen wees de Minister van Justitie en Veiligheid een geschillencommissie aan, nu is dat de Minister van Onderwijs en Wetenschap in overeenstemming met de Minister van Justitie en Veiligheid. Nog meer ambtenaren, het lijkt wel een werkgelegenheidsproject. Wat makers hier mee opschieten?
Artikel 25h
Artikel 25c
Voorheen kon de Minister de billijke vergoeding bepalen in overleg met verenigingen van makers. Nu krijgen die verenigingen de volledige bevoegdheid. Meer macht dus voor partijen zoals Buma en Dupho.
Artikel 25g
Artikel 25h
Voorheen kon een maker geen afstand doen van zijn persoonlijkheidsrechten. Nu mag daar door verenigingen van makers een nadere invulling aan gegeven worden. Ook hier weer: meer macht voor partijen zoals Buma en Dupho. Onbegrijpelijk en ik vraag me af of het niet strijd is met het Unierecht.
Artikel 45d en 45da
De wijzigingen, onder andere die van 12.17 en 25c zijn verwerkt in de tekst.
EN DAT NOEMT MEN DAN DE WET VERSTERKING AUTEURSCONTRACTENRECHT
Artikel 45d en 45da
De wijzigingen, onder andere die van 12.17 en 25c zijn verwerkt in de tekst.
EN DAT NOEMT MEN DAN DE WET VERSTERKING AUTEURSCONTRACTENRECHT
De omgekeerde wereld.