Meest kwalijk aan fototrollen is dat zij zich presenteren als een rechthebbende met een opeisbare vordering. Aan de ontvangers van een sommatiebrief de taak om hun onschuld te bewijzen. Uit het feit dat je een geldige licentie – van een ander dan de eiser – kunt uploaden in een portaal, kun je afleiden dat de fototrol niet eens weet of er nog exclusieve rechten op de foto rusten.
In de zaak over de foto van het graf van Hans Kok vroeg Joke Kaviaar, nadat ze weer een claim kreeg voor dezelfde foto, tevergeefs naar bewijs dat ANP rechthebbende is. Kaviaar klopte vervolgens bij mij aan. Inmiddels loopt er een rechtszaak én is de tweede claim die Kaviaar kreeg ingetrokken.
Pas in de procedure onderbouwt ANP zijn stelling dat het auteursrechthebbende zou zijn. De foto is gemaakt door Paul Vreeker* en die was in dienst van ANP. Verder erkent ANP dat de foto tot 2021 aangeboden is onder de voorwaarden van een CC-licentie BY-NC-ND-4.0.
Het verweer van ANP, dat er wel degelijk een rechtsgrond is voor het door Kaviaar betaalde bedrag, is tweeledig:
- Het is onwaarschijnlijk dat Kaviaar de foto gedownload heeft uit het in 2021 opgeheven archief dat beschikbaar was voor het publiek met CC-licentie BY-NC-ND-4.0.
- En als we dat wél kunnen bewijzen dan meent ANP dat niet aan de voorwaarden van de licentie is voldaan: het gebruik is commercieel en naamsvermelding ontbrak.
Over de ontbrekende naamsvermelding kan ik kort zijn: als daar al schade door is ontstaan, dan komt de schadevergoeding de fotograaf toe. Recht op naamsvermelding is namelijk een persoonlijkheidsrecht dat niet overdraagbaar is. Het betwisten van commercieel gebruik laat ik aan Kaviaar over.
ANP heeft Kaviaar buitengerechtelijk gevraagd bewijs te leveren dat de foto uit het opgeheven archief is gedownload. Mijns inziens is het aan ANP om te bewijzen dat Kaviaar de foto níet uit het archief gedownload kan hebben. Maar goed, nu ANP in de procedure stelt dat het onwaarschijnlijk is, zal ik dat moeten betwisten.
Foto's komen niet uit de lucht vallen, dus ik ging op zoek naar locaties waar Kaviaar de foto gedownload kon hebben.
De foto is, naast het opgeheven archief, op drie locaties gepubliceerd:
- In 2010, een kennisquiz op GeenStijl. De naam van Hans Kok op het graf is witgelakt, bij de foto die Kaviaar gebruikt heeft niet.
- In 2011, als thumbnail van een YouTubeFilmpje. Het filmpje staat met de thumbnail ook op Top Video's en Chordify. Linksboven staat logo GeenStijl, dat watermerk ontbreekt op de foto bij Kaviaar.
- In 2018, op Dumpert met linksboven watermerk Dumpert. Ook dat watermerk ontbreekt bij Kaviaar.
* Ook dat zal ik in rechte betwisten. Een blog daarover volgt.