Bijgewerkt 21 juli 2026
Fototrollen muteren. Vroeger kregen alleen partijen met een KvK-nummer een claim namens ANP. Tegenwoordig gaat het overal – niet alleen bij ANP – via een inlogportaal. Het opsporen van foto's en het versturen van mailtjes lijken geautomatiseerd: bij aanvang heeft de bot alleen een URL en emailadres. Fototrollen schieten met hagel. En als je reageert als particulier ben je het haasje, oftewel aangeschoten wild.
Ik ben heel blij dat Marcel van den Berg sinds begin van dit jaar publiceert over fotoclaims en net als ik particulieren aanraadt om mails te negeren. Helaas hebben particulieren vaak al gereageerd, soms zelfs betaald, en zijn beland in een frustrerende discussie. De zaak van de 77-jarige Gerard Heerink illustreert hoe lelijk fototrollen communiceren. Hij kreeg een mail over twee foto's die hij onrechtmatig gebruikt zou hebben en schreef daar inmiddels vier uitgebreide posts over:
- Volleybalverenigingen e.a. pas op met gebruik ANP-foto’s (deel I)
- Volleybalverenigingen e.a. pas op met gebruik ANP-foto’s (deel II)
- Nog geen ontknoping dispuut fotoclaim VoV/ ANP (deel III)
- ANP trekt fotoclaim bij VoV in (Deel IV)
Ook van die foto lijkt ANP niet de exclusieve rechten te hebben. De foto is gemaakt door freelancefotograaf Sander Koning (de auteursrechthebbende?) en vermoedelijk gemaakt in opdracht van een andere partij dan ANP. De foto is door meerdere partijen uitgegeven, onder andere zonder naamsvermelding van de fotograaf op deze website. Onder artikel 8 of 9 Aw dien je je bij anoniem openbaar gemaakte foto's te wenden tot de uitgever van het beeld*.
Wat het nog erger maakt is dat het een in opdracht gemaakte portretfoto is: dat is een persoonsgegeven. ANP heeft onder de AVG toestemming nodig van Joop Alberda om van die torenhoge licentievergoedingen af te troggelen!
Echt vals vind ik dat ANP stelt dat een particulier een peperdure licentie had moeten aanschaffen terwijl ANP helemaal geen foto's verkoopt aan particulieren:
N.B. Caption Photogallery is een bedrijf van Bas van Beek, ex-chef-foto's van ANP.
Ik vraag me al jaren af of freelancefotografen weten wat ANP uitvreet met hun foto's. Maar ja – als ze het al weten – happen naar de hand die je voedt is lastig. Bovendien moeten freelancers hun handtekening zetten onder de leveringsvoorwaarden van ANP. Daarin staat onder andere dat ze afstand moeten doen van hun persoonlijkheidsrechten zover wettelijk mogelijk en:
 |
| Uit een raamcontract (fotograaf-ANP) van januari 2023 |
Als het een keer mis gaat met dat geclaim – Joop Alberda spant een rechtszaak aan bijvoorbeeld voor het misbruiken van zijn foto voor geldelijk gewin – schuift ANP de aansprakelijkheid door naar de fotograaf. Die had een quitclaim met de geportretteerde moeten regelen voordat hij/zij de foto leverde aan ANP.
ANP zegt keer op keer op te komen voor zijn freelancers. Ik zou zeggen begin eens met een klein watermerkje met de naam van de fotograaf op de foto's te zetten. Zodat die naam niet bij de eerste de beste deelactie op internet wegvalt.
* Bij anonieme foto's moet je toestemming vragen aan de bron. De foto is inmiddels verwijderd van de aangehaalde website (21 juli 2026). Mogelijk kreeg die partij de foto van de geportretteerde zelf en vreest door mijn berichtgeving een claim te krijgen van ANP. In opdracht gemaakte portretfoto's mogen echter onder de AVG én artikel 19.1 Aw door de geportretteerde gebruikt worden voor dit soort doeleinden. Anderen, zoals Heerink, mogen de foto vervolgens onder citaatrecht overnemen...