AI-chatbots kunnen inbreuk maken op persuitgeversrecht

Ik was bezig met het arrest van de Uitgevers tegen Howardshome langs de meetlat te leggen, toen de kop met het woord kunnen voorbijflitste op het IE-forum. Rechtspraak is inderdaad geen exacte wetenschap: alles kan.

De volledige kop boven het artikel over recente EU-jurisprudentie luidde:
Conclusie Szpunar: AI-chatbots kunnen inbreuk maken op persuitgeversrecht bij gebruik van nieuwsartikelen

Uit het artikel op IE-forum:
"De A-G adviseert het Hof echter om de prejudiciële vragen over AI-training niet-ontvankelijk te verklaren, omdat onvoldoende is aangetoond dat de artikelen van Like Company daadwerkelijk voor het trainen van Gemini zijn gebruikt.
(...)
In de onderhavige zaak lijkt volgens de A-G geen sprake te zijn van een inbreuk op het persuitgeversrecht. Like Company heeft geen effectieve technische maatregelen tegen scraping getroffen en uit het aangevoerde voorbeeld blijkt niet dat de beschermde uitdrukkingsvorm van het artikel herkenbaar terugkomt in het antwoord van Gemini."


Ik zou er een andere kop boven gezet hebben, iets als:
Persuitgevers kunnen voorzieningen treffen om scraping te voorkomen
of
Gemini maakt geen inbreuk op het uitgeversrecht van Like Company  

Szpunar zal vermoedelijk in de zaak van Howardshome hetzelfde concluderen als ik op Fotoclaim.nl: in het digitale tijdperk moet je voorzieningen treffen als je niet wil dat content met een aanklikbare bronvermelding overgenomen wordt. Dus niet het tegenovergestelde, zoals DPG Media, Mediahuis en NRC tot op de dag van vandaag doen, openbare RSS-feeds beschikbaar stellen! En met op iedere pagina oproepen om Google je favoriet te maken, lok je hergebruik door de Chatbot van Google zelfs uit.
 

Ik las de uitspraak vluchtig door. Na eerst geklikt te hebben op de vertaalknop van Google. Ook dat is AI (!).
Uit de conclusie van de A-G:

"1. Door de geschiedenis heen hebben veel uitvindingen (zoals de drukpers, de cassetterecorder en het internet) een ontwrichtend effect gehad op de manier waarop kunst en informatie worden gecreëerd en geconsumeerd. De nog recente 'revolutie' van generatieve kunstmatige intelligentie ('generatieve AI') heeft al dergelijke effecten, en die zullen waarschijnlijk toenemen naarmate de technologie zich verder ontwikkelt. Sterker nog, het vermogen van generatieve AI om 'output' te produceren die door mensen gemaakte content nabootst, en tegelijkertijd vele toepassingsmogelijkheden biedt die de samenleving ten goede komen, roept fundamentele vragen op over de toekomst van veel industrieën en personen die financieel afhankelijk zijn van de exploitatie van dergelijke content."
Die mag in een lijstje! AI is net zo'n grote stap in de verspreiding van informatie als de drukpers en internet dat waren. Mijns inziens is de grootste verandering dat informatie niet langer in ongewijzigde vorm overgenomen wordt (kopiëren), maar wordt getransformeerd. Informatie wordt vertaald, samengevat, aangevuld, gecombineerd én gegenereerd. 

"50. Als de Gemini-chatbot in staat was een (nogal benaderende) samenvatting van de inhoud van het omstreden artikel te geven, is dat niet omdat de onderliggende Gemini LLM in 2023 op dat artikel was getraind, maar omdat de chatbot dat artikel in realtime van de webportal van Like Company ophaalde en hergebruikte om het antwoord van de chatbot te geven (...) Die verklaring is des te waarschijnlijker gezien het feit dat de onbekende gebruiker in zijn of haar vraag uitdrukkelijk naar het domein 'balatonkornyeke.hu' verwees en voldoende contextuele informatie verstrekte om de chatbot het exacte artikel te laten identificeren. Kortom, de zaak in de hoofdprocedure heeft niets te maken met LLM-training, maar betreft een specifiek gebruik van een chatbot die wordt aangedreven door een eerder getrainde LLM"
De gebruiker verstrekte een hyperlink naar een artikel en vroeg de chatbot het te bewerken. Like Company verstrekte het bestand aan de chatbot: er waren geen voorzieningen tegen het opvragen getroffen.

"130. Het auteursrecht en de daarmee samenhangende rechten zijn echter niet bedoeld om rechthebbenden te beschermen tegen concurrentie op zich. Het auteursrecht beschermt een auteur met name niet tegen de creatie van nieuwe inhoud die concurreert met zijn of haar werken. Het feit dat die werken op enig moment in het creatieproces van dergelijke concurrerende inhoud zijn gebruikt, is irrelevant. Iedereen is vrij om werken te hergebruiken (naargelang het geval, via een technologisch proces) om nieuw materiaal te creëren, zelfs concurrerend materiaal, zolang dat materiaal niet de ‘originele’, beschermde elementen van die werken overneemt"
Opgemerkt zij dat de zaak, net als bij HowardsHome, aangespannen is door een uitgever die opkomt voor haar eigen belang, en dus níet voor de belangen van de makers.

"146. Niettemin ben ik, ten eerste, van mening dat de EU-wetgever van rechthebbenden kan eisen dat zij een zekere mate van zorgvuldigheid betrachten bij het beheer van hun online content."
Yep, wijs ik al jaren op: als je niet wil dat je foto's hergebruikt worden, moet je ze niet onbeschermd op internet zetten waar iedereen ze kan downloaden. En als je je foto's op de server van big tech zet, moet je niet piepen als big tech ze gebruikt voor trainingsdoeleinden. Ook goed om je te realiseren dat uitgevers openbare RSS-feeds aanbieden om beter gevonden te worden en deals sluiten met big tech.  

"239 (…) Ten eerste is het duidelijk dat Like Company geen effectieve technologische maatregelen heeft getroffen om de toegang tot, of het scrapen van, de artikelen die op haar webportalen zijn gepubliceerd, te beperken. Ten tweede blijkt uit het door Like Company aan de verwijzende rechter voorgelegde voorbeeld niet dat de uitdrukkingsvorm in het betreffende artikel, geheel of gedeeltelijk, herkenbaar is in het antwoord dat de chatbot aan de gebruiker geeft."
De input van de chatbot is legaal verkregen. De output wijkt (volgens de A-G voldoende) af van het origineel. 

De A-G concludeert:
"wanneer een online chatbot, aangedreven door een Large Language Model (LLM), tijdens het verwerken van een gebruikersvraag een perspublicatie ophaalt van de website van een uitgever, die publicatie hergebruikt om een ​​antwoord te genereren en dat antwoord aan de gebruiker verstrekt, vinden er relevante reproductiehandelingen van de betreffende publicatie plaats indien:
– dat de chatbot onrechtmatig toegang heeft verkregen tot die publicatie, met name door effectieve technische maatregelen te omzeilen die bedoeld zijn om de toegang tot, of het scrapen van, die publicatie te beperken; of
– De uitdrukkingsvorm in de betreffende perspublicatie, geheel of gedeeltelijk, is in het antwoord van de chatbot zodanig herkenbaar dat de gebruiker, door dat antwoord te lezen, het raadplegen van de oorspronkelijke publicatie volledig overbodig maakt."
Heerlijk, ik hoef in mijn boek helemaal niks nada te updaten in het hoofdstuk over AI.

Kon het niet nalaten om aan de Gemini-chatbot te vragen of ie blij was met de conclusie van de A-G:
Als AI-model heb ik zelf geen gevoelens, voorkeuren of persoonlijk bewustzijn, dus ik kan niet "blij" of "teleurgesteld" zijn. Wel kan ik analyseren wat de impact hiervan is vanuit een juridisch en technologisch perspectief.
En daar kwam nog een zwamverhaal achteraan. Er ging overigens ook een uitgebreide analyse, of de conclusie over Gemini-chatbots gaat, aan vooraf.