Een fiets die niet op slot staat


Sommige juristen gebruiken de term diefstal voor fotogebruik en beargumenteren een fotoclaim met; 'een fiets die niet op slot staat mag je ook niet meenemen'. Dat klopt maar je kunt niet zomaar elke fietser beschuldigen van diefstal en het tien- tot honderdvoudige van de nieuwprijs opeisen. Dit gebeurt echter wel op grote schaal en rechters gaan er in mee.

Intellectueel eigendom is een lastig begrip. Als je net als de juristen de term foto door fiets vervangt prik je zo door de juridische blabla heen:
  • Eiser is geen fietsenverkoper [heeft de exclusieve rechten niet, spoort gebruikte foto's op]
  • Eiser is slechts een marktplaats waar fietsen verkocht worden [aanbieder van stockfoto's]
  • De fiets mocht je gebruiken met reclame-vlaggetje [citaatrecht, persovername]
  • Het is een deelfiets [publiek domein]
  • Je hebt de fiets gekocht maar het 'bonnetje' niet bewaard
  • Je hebt de fiets bij iemand anders gekocht
  • Je hebt de fiets tweedehands gekocht en wist niet dat de fiets gestolen was
  • Je hebt de fiets gekregen
  • Er lag een briefje bij 'gratis meenemen' [Unsplash, Pixabay]
  • Er lag een briefje bij 'gratis meenemen' met voorwaarden in kleine lettertjes [CreativeCommons]
  • Doordat de fiets niet op slot en in het zicht stond leek het alsof de eigenaar de fiets kwijt wilde [zonder watermerk in groot formaat te downloaden]
Mijn inziens is de term diefstal voor foto's misplaatst, zelfs als er opzet in het spel is. De eigenaar beschikt er immers nog steeds over, wat niet het geval is bij een gestolen fiets.

Bij deze recente uitspraak maakt de rechter een uitstapje naar Zwitsers recht om een schadevergoeding toe te kunnen wijzen voor 1 van de 101 gebruikte foto's.
Gedaagde kocht normaliter stockfoto's voor €3 tot €10 en gebruikte foto's onder citaatrecht en persovername. Niet gesteld of gebleken is dat dit bij de bewuste foto anders is gegaan. Gedaagde heeft echter geen 'bonnetje' overlegd voor het gebruik van 10 jaar geleden en de rechter concludeert daaruit dat de foto onrechtmatig is gebruikt en dat eiser inkomsten is misgelopen.
Eiser heeft niet hoeven aantonen dat zij 10 jaar geleden de enige aanbieder was van deze foto en wat het tarief destijds was. Eiser vordert €1.150,- als schadevergoeding, rechter wijst net iets minder dan de helft toe.
Het uitstapje naar Zwitsers recht was nodig omdat de schadevergoeding niet werd gevorderd namens de rechthebbende [de eigenaar van de fiets]. Het Zwitserse bedrijf VAAAM, dat ten tijde van de publicatie nog niet bestond, vorderde uit eigen naam.

Superfrustrerend dat rechters in Nederland zo vaak de bewijslast, of het een inbreuk is, of eiser wel de rechten heeft, hoe hoog de misgelopen inkomsten zijn, bij gedaagde neerleggen.
Ik adviseer dan ook iedereen; blijf weg uit de rechtszaal! Mijn tips tegen buitenlandse fotojagers:

Schieten met hagel
Voor alles wat de claimbot ziet wordt een mailtje gestuurd en zodra je reageert laten ze je niet meer los als je geen 'bonnetje' kunt laten zien. Negeer mails, wacht af of er een aangetekende brief met de juiste tenaamstelling komt.

Hebben de rechten niet
Als de sommatie niet namens de fotograaf zelf is vraag dan naar bewijs van exclusieve rechten ten tijde van de publicatie. Zij moeten bewijzen dat je alleen via hen een licentie had kunnen krijgen voor de foto.

Valt onder citaatrecht
Klein formaat, serieus doel en de herkomst van de foto vermeld? Dan valt het gebruik onder citaatrecht. Ga niet beargumenteren dat het onder citaatrecht valt, vraag waarom het niet onder citaatrecht valt.

Opgeklopte tarieven
Als zij de schade begroten op het mislopen van inkomsten, vraag dan naar bewijs waar en voor welke prijs de foto ten tijde van de publicatie aangeboden werd.

Tegenvoorstel
Ga niet in discussie en doe zonder de inbreuk te erkennen een schikkingsvoorstel gebaseerd op het daadwerkelijke tarief. Volgens dit AMI-artikel is het tarief voor een stockfoto maximaal €50,-.

Op de megaclaim van VAAAM na zijn deze tips tot op heden in 'mijn praktijk' afdoende om een rechtszaak met buitenlandse fotojagers te voorkomen. Helaas was bij dat bedrag (€275.000) een advocaat verplicht. Niet iedereen heeft daar de middelen toe en fotojagers weten dat.
Het is ongelooflijk en schandalig dat de rechtspraak de afpersingspraktijken met fotorechten faciliteert.


Alles op dit blog is en blijft gratis, al kost het meer tijd en frustratie dan me lief is. Ik verdiep me alweer vijf jaar in auteursrechtschendingen. Ik ben zelf geen jurist, maar juristen gebruiken mijn bevindingen in artikelen, processtukken, scripties en proefschriften.
Moreel gezien kan ik benadeelden, die in dit commerciƫle juridische circus vaak nergens terecht kunnen, niet in de kou laten staan.
Een kop koffie als steun wordt gewaardeerd.